Dossier Vaticaan
Fragment uit mijn debuutroman
‘Zwaarmoedig staarde de Heilige Vader voor zich uit. Hij voelde zich miserabel. Even vroeg hij zich af of de Carabinieri en de Zwitserse Garde in staat zouden zijn de oprukkende menigte op afstand te houden.’
De Zwitserse garde
Wie het Vaticaan bezoekt, ziet ze vrijwel meteen staan: mannen in blauw-rood-gele uniformen, met hellebaarden in de hand. Voor veel toeristen zijn ze een fotomoment. Maar de Zwitserse Garde is veel meer dan een kleurrijke traditie — het is het oudste nog bestaande legerkorps ter wereld in actieve dienst.
Het privé leger van de paus
Het Vaticaan is de kleinste staat ter wereld — maar heeft wél een eigen leger. Dat leger bestaat uit ongeveer 135 man. Klein, maar historisch indrukwekkend.
Hun echte werk is persoonsbeveiliging van de paus. Ze bewaken de pauselijke residentie, het Apostolisch Paleis en officiële ceremonies. En ze staan letterlijk naast de paus tijdens publieke optredens.
Waarom Zwitsers?
In de late middeleeuwen stonden Zwitserse huurlingen bekend als de beste soldaten van Europa. Ze hadden een reputatie van discipline, loyaliteit en strijdvaardigheid. Paus Julius II besloot daarom in 1506 een elite-eenheid Zwitsers naar Rome te halen om hem te beschermen. Op 22 januari 1506 arriveerden de eerste 150 gardisten in Rome. Dat wordt gezien als de officiële oprichtingsdatum.
Hun meest bekende moment: 1527
Tijdens de Sacco di Roma (Plundering van Rome) viel het leger van keizer Karel V de stad binnen.
Van de 189 gardisten sneuvelden er 147. Door hun moedige gedrag kreeg Paus Clemens VII de gelegenheid om via een geheime doorgang naar de Engelenburcht te vluchten. Die gebeurtenis vormt nog steeds het hart van hun identiteit. Elk jaar op 6 mei leggen nieuwe rekruten hun eed af ter herdenking van dit offer.
Dat beroemde uniform
Het renaissance-uniform wordt vaak (ten onrechte) toegeschreven aan Michelangelo. Het huidige uniform werd pas begin 20e eeuw ontworpen door Jules Repond, commandant van de Zwitserse Garde van 1910 tot 1921. Hij wilde de garde een historisch correct, maar uniform en herkenbaar uiterlijk geven. Hij baseerde het ontwerp op 16e-eeuwse renaissancekleding, schilderingen van Rafaël en historische kleding uit de tijd van paus Paus Julius II.
Het uniform wordt met de hand gemaakt en kent verschillende varianten (dienstuniform, ceremonieel, rouw). Het bekende rood-geel-blauwe uniform is de ceremoniële. Daarmee zie je ze vaak onderaan de Scala Regia, de trappen naar de Sixtijnse Kapel, staan. Het uniform ziet er luchtig uit, maar is gemaakt van zware wol en bestaat uit tientallen losse onderdelen. In de Romeinse zomer lijkt dat geen pretje. Het dienstuniform is blauw. Loop je langs de Porta Sant’Anna, de ingang voor werknemers, bewoners en officiële bezoekers, dan zie je daar gardisten in dienstuniform staan.
Hun opvallende helmpluimen zeggen iets over de rang. Rood is voor gewone gardisten, paars voor officieren en wit voor de commandant.
En ja, ze dragen nog steeds een hellebaard, maar vergis je niet… de portofoon is altijd binnen handbereik.
Moderne training
Achter het historische uiterlijk schuilt moderne beveiliging. Leden van de garde hebben een militaire training in Zwitserland gevolgd en zijn getraind in moderne wapens. Ze werken samen met de Vaticaanse politie. De hellebaard is dus ceremonieel. Kleine spoiler-alert: niet in mijn debuutroman...
Wie mag gardist worden?
Toetreden tot de Zwitserse Garde is geen makkie. Een gardist moet allereerst een mannelijk Zwitsers staatsburger zijn, Rooms-katholiek en minimaal 174 cm lang. Bij indiensttreding moet hij ongehuwd zijn (later trouwen mag na toestemming) en een militaire basisopleiding hebben voltooid. Geen doorsnee vakantiebaan dus.
En nee, geen vrouwen. Er werken overigens wel vrouwen bij de Vaticaanse politie.
De Zwitserse Garde lijkt dan wel een levend schilderij, maar achter de kleurrijke strepen schuilt een elite-eenheid met vijf eeuwen loyaliteit — en waarschijnlijk meer spierpijn en vaker ‘stalpoten’ dan je op een vakantiefoto vermoedt.
Meer weten?
- Website Zwitserse Garde
- De Zwitserse Garde
- The Swiss Gard
- Trailer Die Päpstliche Schweizergarde
- Het mysterieuze leger van de paus | DW-documentaire
- Serving the Pope with your life — what it's like to be a Swiss Guard
- Swiss Guard | Guardia Svizzera | Schweizer Garde | Tribute 2019
- The Real Reason Swiss Guards Protect the Pope (and not Italians)
- The Pope's mysterious army | DW Documentary
Beeldmateriaal v.l.n.r.
- Foto van Adam Schultz (Witte Huis) | Publiek domein Wikimedia Commons
- Gardist onderaan de Scala Regio | Publiek domein Wikimedia Commons
- Kostuum Zwiterse garde 1808 | Collectie Rijksmuseum | Publiek domein Wikimedia Commons
