Dossier Historische plaatsen
Fragment uit mijn debuutroman
Aan het eind van de ochtend reden ze van Cork naar Blarney Castle.
‘Dit was ook van de McCarthy’s,’ zei Finna toen ze het terrein opliepen. ‘Misschien kan ik alsnog rechten claimen en kasteelvrouwe worden.’
Blarney Castle
Diep in het groene landschap van County Cork ligt een van de bekendste kastelen van Ierland: Blarney Castle. Het middeleeuwse kasteel is beroemd om zijn ruïnes, uitgestrekte tuinen en natuurlijk die ene steen die bezoekers al generaties lang in een nogal ongemakkelijke houding proberen te kussen: de Blarney Stone. Volgens de legende schenkt de steen de gift of the gab — de gave om welsprekend, charmant en overtuigend te spreken.
Een kasteel van de MacCarthy's
Op de plek van Blarney stonden al eerder versterkingen, maar het kasteel dat we nu kennen werd in de vijftiende eeuw gebouwd door Cormac Láidir MacCarthy, Lord of Muskerry. De machtige MacCarthy-familie behoorde tot de belangrijkste Gaelisch-Ierse families van Munster en Blarney werd een van hun voornaamste residenties.
De MacCarthy's wisten hun positie lange tijd te behouden in een periode waarin de Engelse kroon steeds meer greep probeerde te krijgen op Ierland. Een van hen, Cormac MacDermot MacCarthy, raakte tijdens het bewind van Elizabeth I verwikkeld in langdurige onderhandelingen over de overdracht van het kasteel. Volgens de overlevering wist hij met uitvluchten, beloften en eindeloos uitstel steeds onder een definitieve afspraak uit te komen. Zijn woorden zouden uiteindelijk hebben bijgedragen aan de betekenis van het Engelse woord blarney: charmante, overtuigende praat die niet noodzakelijk tot iets concreets leidt.
In de zeventiende eeuw kwam er uiteindelijk een einde aan de macht van de MacCarthy's over Blarney. Het kasteel werd tijdens de Cromwelliaanse oorlogen belegerd en de familie verloor haar bezittingen.
De Blarney Stone – durf jij?
De bekendste trekpleister is zonder twijfel de Blarney Stone, die hoog in de kantelen van het kasteel is verwerkt.
Over de herkomst van de steen bestaan verschillende verhalen. Volgens een ervan zou hij deel hebben uitgemaakt van de beroemde Stone of Scone, waarop Schotse koningen werden gekroond. Robert the Bruce zou een deel ervan aan de MacCarthy's hebben geschonken als dank voor hun steun bij de Slag bij Bannockburn in 1314. Andere legenden verbinden de steen met Bijbelse verhalen of met de Ierse mythologie. Welke versie waar is, weet niemand.
Wie de steen wil kussen, moet eerst via smalle wenteltrappen naar de top van het kasteel klimmen. Daar ga je op je rug liggen en leun je achterover om de steen te bereiken. Tegenwoordig zijn er ijzeren stangen en medewerkers om ervoor te zorgen dat de zoektocht naar welsprekendheid niet voortijdig eindigt.
Meer dan een kasteel
Toch is het voor mij niet de beroemde steen die Blarney bijzonder maakt. Rondom het kasteel ligt een uitgestrekt, bijna overweldigend groen landschap van tuinen, oude bomen, kronkelende paden, water en rotsen. Je kunt er uren rondlopen en telkens weer ergens anders terechtkomen.
Een van de bijzonderste plekken is de Rock Close. Onder eeuwenoude taxusbomen liggen rotsformaties en plekken met namen als de Druid's Circle, Druid's Cave, Witch's Kitchen en Witch's Stone. Een deel van die mysterieuze aankleding ontstond in de achttiende eeuw, maar de rotsen en oude bomen waren er natuurlijk al veel langer.
Daarnaast zijn er de Poison Garden, varentuinen, bossen, waterpartijen en allerlei kleinere tuinen die ervoor zorgen dat het terrein veel groter en afwisselender is dan je verwacht wanneer je alleen voor het kasteel komt.
De magie van Blarney
Sommige historische plekken zijn vooral interessant omdat je weet wat er ooit gebeurd is. Blarney voelde voor mij anders. Het eerste wat me is bijgebleven, is het groen. Niet een beetje groen, maar dat diepe, uitbundige Ierse groen dat overal om je heen lijkt te groeien. Oude bomen, mos, varens en planten omsluiten de paden en op sommige plekken lijkt de buitenwereld ineens heel ver weg.
Vooral in en rond de Rock Close hangt een bijzondere sfeer. Natuurlijk weet je dat verhalen over druïden, heksen en magische stenen voor een deel folklore zijn en dat sommige elementen later aan het landschap zijn toegevoegd. Maar gek genoeg doet dat er weinig toe wanneer je er rondloopt.
Er zijn plekken die je kunt bekijken en er zijn plekken die je vooral moet ervaren. Voor mij hoort Blarney bij die laatste categorie.
Misschien is dat uiteindelijk wel de echte magie van Blarney Castle. Niet de vraag of een steen je werkelijk welsprekend kan maken, maar hoe gemakkelijk je op deze plek bereid bent om voor even in het verhaal mee te gaan.
Meer weten?
- Blarney Castle & Gardens – officiële website
- James Lyttleton – Blarney Castle: An Irish Tower House
- Mark Wycliffe Samuel & Kate Hamlyn – Blarney Castle: Its History, Development, and Purpose
Beeldmateriaal
- Alle foto's | Collectie Ruth Stuurman
